GMV kieruje projektem ARGUS, którego celem jest wzmocnienie europejskich możliwości w zakresie analizy widma radiowego i środowiska kosmicznego

Europejskie Centrum Astronomii Kosmicznej (ESAC) z siedzibą w Villanueva de la Cañada pod Madrytem, było gospodarzem dzisiejszej oficjalnej uroczystości inauguracyjnej oraz ceremonii podpisania umowy dotyczącej fazy konsolidacyjnej projektu IRIS² – działań przedoperacyjnych i ograniczających ryzyko na niskiej orbicie okołoziemskiej (Low-LEO) – w ramach programu Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA) związanego z bezpieczną łącznością w UE. Enrique Fraga, dyrektor ds. usług kosmicznych w firmie GMV, podpisał umowę, potwierdzając w ten sposób wiodącą rolę GMV w projekcie ARGUS.

Rosnące uzależnienie Europy od usług kosmicznych, coraz bardziej zatłoczone orbity i rosnący poziom zakłóceń częstotliwości radiowych powodują, że konieczne staje się dysponowanie własnymi zdolnościami w zakresie monitorowania zarówno środowiska orbitalnego, jak i widma częstotliwości radiowych wykorzystywanego przez kluczowe systemy łączności i infrastrukturę. W tym kontekście międzynarodowa firma technologiczna GMV kieruje projektem ARGUS – koncepcją misji mającą na celu wzmocnienie europejskiej autonomii poprzez stały i skoordynowany nadzór kosmiczny. Projekt ARGUS powstał w odpowiedzi na działania IRIS² w zakresie przygotowań do eksploatacji i ograniczania ryzyka na niskiej orbicie okołoziemskiej (Low-LEO) w ramach programu Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA) dotyczącego bezpiecznej łączności w UE, którego celem jest zademonstrowanie i zweryfikowanie nowych europejskich usług dla administracji publicznej w zakresie monitorowania widma i zakłóceń oraz bezpieczeństwa kosmicznego.

Program ARGUS ma na celu zaspokojenie rosnącego zapotrzebowania Europy na suwerenne zdolności w zakresie widma częstotliwości radiowych, wykrywanie i identyfikację zakłóceń, ochronę kluczowych usług i infrastruktury kosmicznej oraz poprawę orientacji w coraz bardziej zatłoczonym środowisku orbitalnym.

Nazwa ARGUS pochodzi od Argosa Panoptesa, strażnika z mitologii greckiej, zwanego „wszystkowidzącym” – dzięki stu oczom niemal nic nie uchodziło jego uwadze. Idea ta odzwierciedla założenia przyświecające misji: zapewnienie ciągłej obserwacji zarówno widma elektromagnetycznego, jak i przestrzeni orbitalnej za pomocą rozproszonej sieci czujników rozmieszczonych w przestrzeni kosmicznej.

Koncepcja misji przedoperacyjnej zakłada wykorzystanie konstelacji złożonej z maksymalnie pięciu nanosatelitów CubeSat 16U, wyposażonych w instrumenty do monitorowania widma elektromagnetycznego oraz systemy obserwacji optycznej wykorzystujące zaawansowane trackery gwiazd. Instrumenty radiowe umożliwią wykrywanie i charakterystykę zakłóceń, w tym lokalizację źródeł emisji oraz identyfikację emiterów znajdujących się na orbicie. Uzupełnieniem tych funkcji są czujniki optyczne, które wykrywają i śledzą satelity, inne obiekty kosmiczne oraz śmieci kosmiczne, zwiększając zdolności w zakresie rozpoznania sytuacyjnego w przestrzeni kosmicznej, umożliwiając identyfikację emiterów istotnych z punktu widzenia monitorowania widma i zakłóceń oraz przyczyniając się do ochrony samej konstelacji.

Jednym z kluczowych czynników wyróżniających ARGUS jest jego architektura federacyjna. Dane gromadzone przez poszczególne satelity są łączone na Ziemi z wykorzystaniem zaawansowanych technik przetwarzania i fuzji danych, co pozwala uzyskiwać na ich podstawie bardziej wartościowe produkty dla użytkowników. Architektura ta została również zaprojektowana z myślą o przyszłym wdrożeniu dodatkowych czujników, w tym ładunków umieszczonych na innych satelitach oraz zewnętrznych źródeł danych. Ułatwi to stopniowe przejście w kierunku skalowalnej i interoperacyjnej europejskiej infrastruktury nadzoru przestrzeni kosmicznej, zgodnej z IRIS².

W ramach misji ARGUS przyjęto również podejście ukierunkowane na szybkie wdrożenie i ograniczenie ryzyka, oparte na ponownym wykorzystaniu technologii sprawdzonych w warunkach lotu, istniejącej infrastruktury operacyjnej oraz wcześniej zweryfikowanych rozwiązań inżynieryjnych. Koncepcja ta opiera się na doświadczeniu firm GMV i Alén Space w zakresie misji wymagających szybkiego działania, co świadczy o ich zdolności do opracowywania, wprowadzania na orbitę i uruchamiania systemów w krótkim czasie. Ponadto firma arcsec wnosi wkład w tę inicjatywę poprzez swoje bieżące prace rozwojowe nad technologią mającą na celu dostosowanie optycznych trackerów gwiazd do zastosowań w zakresie nadzoru kosmicznego, co stanowi uzupełnienie głównej misji ARGUS.

Na tym etapie konsolidacji firma GMV kieruje projektem ARGUS za pośrednictwem swoich spółek zależnych w Hiszpanii i Portugalii, przy udziale Alén Space, również należącej do Grupy GMV, oraz firmy arcsec. Zespół łączy kompetencje w zakresie obserwacji z wykorzystaniem systemów kosmicznych, obserwacji i śledzenia obiektów kosmicznych oraz zarządzania ruchem kosmicznym (SST/STM), ładunku użytecznego do analizy widma i geolokalizacji, technologii radia definiowanego programowo, zwinnego opracowywania małych satelitów, operacji misji oraz optycznych systemów obserwacyjnych.

W ramach projektu ARGUS konsorcjum zamierza wykazać potencjał połączenia rozproszonej konstelacji małych satelitów, zaawansowanego przetwarzania danych oraz architektury zorientowanej na usługi w celu wzmocnienia europejskich zdolności w zakresie wykrywania zakłóceń oraz monitorowania widma i przestrzeni kosmicznej. Koncepcja ta tworzy tym samym podstawy do dalszego rozwoju w kierunku europejskich usług operacyjnych, które w przyszłości mogłyby zostać zintegrowane z ekosystemem IRIS².

O programie Europejskiej Agencjo Kosmicznej dotyczącym bezpiecznej łączności w UE 

IRIS² to ambitny projekt, koordynowany przez Komisję Europejską, mający na celu stworzenie bezpiecznej i odpornej sieci łączności opartej na technologiach kosmicznych, która wzmocni strategiczną autonomię i konkurencyjność Europy. We współpracy z Komisją Europejską Europejska Agencja Kosmiczna (ESA) odgrywa kluczową rolę w projekcie IRIS², nadzorując prace nad rozwojem technicznym i walidacją konstelacji oraz jej infrastruktury naziemnej, co zapewnia konsorcjum SpaceRISE. 

Udział ESA w realizacji IRIS² będzie odbywał się w ramach programu ESA związanego z unijną inicjatywą na rzecz bezpiecznej łączności. W ramach tego programu komponenty dotyczące działań przedoperacyjnych i ograniczających ryzyko na niskiej orbicie okołoziemskiej (Low-LEO) zapewniają mechanizm szybkiego i cyklicznego testowania na orbicie nowych usług dla administracji publicznej oraz związanych z nimi koncepcji misji, umożliwiając ich dalsze doskonalenie, a następnie włączenie do docelowej konfiguracji operacyjnej unijnego systemu IRIS².

Docelowo działania te przyczynią się do dalszego rozwoju i zwiększania możliwości usług i systemów IRIS², wspierając utrzymanie przez Europę wiodącej pozycji w sektorze kosmicznym w perspektywie długoterminowej. 

Więcej informacji podano na stronie: https://resilience.esa.int/esa-programme-related-to-eu-secure-connectivity-and-iris%C2%B2