Analityka wywiadowcza na potrzeby podejmowania decyzji w warunkach wojny hybrydowej

Obecnie środowisko operacyjne zmieniło się diametralnie. Nie chodzi już tylko o analizę konwencjonalnych scenariuszy fizycznych lub konfliktów, ale o radzenie sobie ze znacznie bardziej złożonymi sytuacjami, w których głównym problemem jest sama ilość danych z wielu źródeł, domen i poziomów. Dysponujemy jednak dojrzałymi technologiami, takimi jak zaawansowana analityka, Big Data czy wykorzystanie otwartych źródeł, które umożliwiają przekształcenie tego natłoku danych w przesłanki oraz ostrzeżenia przydatne przy podejmowaniu decyzji.

Jednym z głównych wyzwań jest przejście na operacje w środowisku multidomenowym. Tradycyjnie wywiad był zorganizowany na poziomie strategicznym, operacyjnym i taktycznym, powiązanym z domenami fizycznymi. Podejście to ewoluowało, gdyż zaistniała potrzeba wzięcia pod uwagę nowych domen, takich jak cyberprzestrzeń oraz domena psychologiczna.

W tym kontekście multidomenę można rozumieć jako złożoną sferę działania, w której wszystkie domeny są ze sobą powiązane i współzależne. Działanie w jednej z nich może mieć decydujący wpływ na pozostałe. Na przykład kampania dezinformacyjna w mediach społecznościowych może wzbudzić nieufność wśród ludności i wpłynąć na podejmowanie decyzji na różnych szczeblach. Innymi słowy, niefizyczne działanie może mieć bezpośrednie skutki w wielu domenach jednocześnie.

Scenariusz ten wpisuje się w koncepcję wojny hybrydowej, znanej również jako konflikt w szarej strefie. Są to działania utrzymujące konflikt poniżej progu konwencjonalnej wojny, mające na celu uzyskanie przewagi dzięki słabym punktom przeciwnika. Ten rodzaj konfliktu koncentruje się w szczególności na domenie psychologicznej, tj. wpływie na postawy oraz decyzje ludności i polityków. Niejasność i problemy z ustaleniem sprawcy utrudniają reakcję oraz zwiększają niepewność.

Trzecim głównym wyzwaniem jest przesycenie informacjami. W obecnym kontekście problemem nie jest brak danych, ale ich nadmiar. Informacje są generowane w sposób ciągły i w różnych formatach, co utrudnia ich analizę. W związku z tym rzeczywiste zagrożenia często objawiają się jako niejednoznaczne, rozproszone i trudne do wykrycia sygnały.

Tradycyjne podejścia, oparte na ręcznej analizie lub pojedynczych przesłankach, nie sprawdzają się przy tak wysokim poziomie złożoności. Prawdziwym wyzwaniem jest przekształcenie dużych ilości informacji w użyteczną, zrozumiałą oraz praktyczną wiedzę we właściwym czasie, aby można było podjąć odpowiednie decyzje.

Zanim zajmiemy się rolą technologii, konieczne jest określenie, jakie zdolności umożliwiają sprostanie tym wyzwaniom. Każdy system zorientowany na podejmowanie decyzji musi być w stanie integrować informacje z wielu źródeł, wykrywać anomalie i słabe sygnały, korelować informacje z różnych domen oraz przekształcać dane w jasne wskazówki i przesłanki istotne dla decydentów. Wszystkie te działania mają wspólny cel: skrócenie czasu między wykryciem oznak zagrożenia a podjęciem decyzji.

Zdolności te są bezpośrednio powiązane z cyklem OODA (Observe, Orient, Decide, Act) – klasycznym modelem podejmowania decyzji. W złożonych środowiskach przewagę zyskuje się nie tylko poprzez podejmowanie trafnych decyzji, ale także dzięki podejmowaniu decyzji, zanim podejmie je przeciwnik. Technologia nie podejmuje decyzji, ale pozwala na przekształcenie danych w użyteczne informacje, dzięki którym decydenci mogą działać szybciej i skuteczniej.

Po zdefiniowaniu wymaganych zdolności kolejnym krokiem jest zrozumienie, które technologie umożliwiają ich wykorzystanie. W tym miejscu do gry wchodzi koncepcja danych typu Big Data, rozumiana nie jako konkretna technologia, ale jako podejście, które wdraża nowe sposoby przetwarzania i analizowania informacji.

Dzięki niemu platformy takie jak ta opracowana przez GMV w dziedzinie bezpieczeństwa wewnętrznego umożliwiają zastosowanie tych zdolności w rzeczywistym środowisku operacyjnym.

Pierwszym krokiem jest połączenie i przetwarzanie informacji w jednym środowisku. W ramach tego procesu dane są przekształcane w ustrukturyzowaną wiedzę, a dzięki analizie stają się danymi wywiadowczymi wspierającymi podejmowanie decyzji. W tym celu stosuje się rozwiązania ETL/ELT oraz procesy standaryzacji używane w celu przygotowania danych do wykorzystania, zawsze z przy spełnieniu wymogów bezpieczeństwa i poufności.

U podstaw tych zdolności leżą zaawansowana analityka i sztuczna inteligencja. Nie zastępują one analityka, ale zwiększają jego możliwości, umożliwiając przetwarzanie informacji, inteligentne wyszukiwanie i automatyczne pozyskiwanie odpowiedniej wiedzy, w tym analizę dokumentów, transkrypcję lub tłumaczenie. Sztuczna inteligencja nigdy nie podejmuje samodzielnych decyzji: człowiek zawsze dokonuje weryfikacji i kontroluje jakość.

Korelacja wielodziedzinowa opiera się na modelach grafów w celu wizualizacji relacji między zdarzeniami oraz ułatwienia identyfikacji nieoczywistych wzorców.

Wreszcie: wszystkie te informacje są przekładane na pulpity nawigacyjne, alerty i wskaźniki zorientowane na decydentów. Umożliwiają one syntezę złożonych informacji i wspierają ustalanie priorytetów oraz sprawne podejmowanie decyzji.

Dobitnym przykładem jest wdrożenie rozwiązania dostarczającego operatorowi najistotniejszych informacji na temat COP (Common Operational Picture), w którym dane, analiza oraz podejmowanie decyzji łączą się w jednym środowisku, obejmującym mapy, wskaźniki i możliwości współpracy.

W tym kontekście kluczem nie jest samo gromadzenie informacji, ale ich efektywne wykorzystanie. Technologia umożliwia analitykowi przekształcanie danych w użyteczną wiedzę i zmniejszanie niepewności bez zastępowania osoby podejmującej decyzje.

Ostatecznie przewagę zdobywa się dzięki szybszemu i bardziej precyzyjnemu procesowi decyzyjnemu. W środowisku, w którym czas odgrywa fundamentalną rolę, wcześniejsze podjęcie decyzji może mieć ogromne znaczenie. W właśnie w tym aspekcie analityka wywiadowcza staje się kluczowym elementem w stawianiu czoła obecnym wyzwaniom w sferze bezpieczeństwa.

Autor: Pablo Crego Nieto