W jaki sposób dane z obserwacji Ziemi mogą zmienić oblicze zdrowia publicznego

Przez dziesięciolecia opieka zdrowotna opierała się na modelu reaktywnym, polegającym na oczekiwaniu na pojawienie się objawów i zgłaszaniu się pacjentów do placówek medycznych. Jednak ten model, poddany ogromnej presji oraz obarczony wyraźnymi ograniczeniami, okazuje się coraz bardziej nieodpowiedni, ponieważ kryzysy klimatyczne, środowiskowe i zdrowotne przestały być zdarzeniami wyjątkowymi, stając się nową normą.

Zjawiska klimatyczne i środowiskowe, takie jak fale upałów, zanieczyszczenie powietrza, powodzie, susze oraz zmiany w rozmieszczeniu nosicieli chorób, mają bezpośredni i wymierny wpływ na zdrowie ludności, znacznie zwiększając ryzyko wystąpienia chorób układu oddechowego, sercowo-naczyniowych i zakaźnych, a także zaburzeń psychicznych. Mimo to te wczesne sygnały ostrzegawcze nadal są w znacznym stopniu pomijane w formalnych procesach podejmowania decyzji dotyczących zdrowia publicznego.

Właśnie w tej dziedzinie obserwacja Ziemi – dzięki wykorzystaniu danych satelitarnych w połączeniu z zaawansowaną analityką i sztuczną inteligencją – może stać się katalizatorem decydującej zmiany paradygmatu. Dzięki możliwości ciągłego monitorowania kluczowych zmiennych środowiskowych, takich jak zanieczyszczenie powietrza, temperatura powierzchni, wilgotność, roślinność i zasięg zbiorników wodnych, dane te – w połączeniu z coraz dokładniejszymi prognozami pogody – pozwalają na wczesne wykrywanie czynników ryzyka. Ta zdolność pozwala identyfikować wzorce, trendy i anomalie poprzedzające skutki zdrowotne, pomagając społeczeństwom przewidywać je, przygotowywać się na nie oraz łagodzić ich konsekwencje, zamiast ograniczać się jedynie do reagowania na nie.

Międzynarodowe projekty, w których GMV bierze udział i pełni rolę lidera, pokazują, że podejście to nie ma charakteru wyłącznie teoretycznego i że zdecydowanie zmierza ono w kierunku wdrożenia operacyjnego. Dwa godne uwagi przykłady to „EO4Health Resilience”, który pokazuje, w jaki sposób dane z obserwacji Ziemi mogą pomóc w przewidywaniu zagrożeń związanych z chorobami przenoszonymi przez wektory i wodę, oraz „AIR4HEALTH”, który bada możliwości integracji danych dotyczących jakości powietrza i wskaźników środowiskowych z informacjami zdrowotnymi w celu umożliwienia oceny ryzyka oraz podejmowania bardziej świadomych decyzji dotyczących narażenia ludności na zanieczyszczenie powietrza.

Wyzwanie to nie ma już zatem charakteru przede wszystkim technologicznego, lecz głównie instytucjonalny i kulturowy. Włączenie danych dotyczących środowiska do procesu podejmowania decyzji w zakresie opieki zdrowotnej wymaga przełamania barier międzysektorowych, wspierania współpracy między środowiskami naukowymi oraz uznania, że profilaktyka zaczyna się na długo przed kontaktem z systemem opieki zdrowotnej. Oznacza to również uznanie, że inwestowanie z wyprzedzeniem to w rzeczywistości inwestowanie w odporność i zdolność naszych społeczeństw do skutecznego reagowania.

W świecie, w którym presja klimatyczna i środowiskowa nieuchronnie będą się nasilać, upieranie się przy modelu czysto reaktywnym oznacza godzenie się na coraz wyższe i niemożliwe do utrzymania koszty ludzkie, społeczne oraz gospodarcze. Dane z obserwacji Ziemi dają możliwość podejścia do kwestii zdrowia publicznego w sposób bardziej kompleksowy, zintegrowany i profilaktyczny.

Nie chodzi więc już o to, czy powinniśmy wykorzystywać te dane, ale o to, jak szybko uda się nam skutecznie włączyć je do procesów decyzyjnych mających wpływ na zdrowie społeczeństwa.

Autor(ka): Filipe Brandão