W ostatnich latach dostępność i jakość danych z obserwacji Ziemi (EO) głęboko zmieniły sposób, w jaki podchodzimy do kryzysów i jak na nie reagujemy. Z satelitów orbitujących setki kilometrów nad Ziemią możliwe jest obecnie uzyskanie niemal w czasie rzeczywistym informacji na temat klęsk żywiołowych, degradacji środowiska i katastrof humanitarnych. Ta rewolucja jest nie tylko technologiczna, ale ma również duży wpływ w sferze humanitarnej.

Kiedy dochodzi do katastrofy, niezależnie od tego, czy jest to huragan, trzęsienie ziemi, pożar lasu, powódź, czy też skutki konfliktu zbrojnego, kluczowe znaczenie ma dostęp do natychmiastowych i dokładnych informacji. Dane z obserwacji Ziemi zapewniają szybki ogląd sytuacji, z którym nie mogą się równać systemy naziemne. Satelity radarowe z syntetyczną aperturą (SAR) mogą na przykład obserwować powierzchnię Ziemi pomimo zachmurzenia oraz w nocy, zapewniając ciągły nadzór także w niesprzyjających warunkach pogodowych. Z drugiej strony obrazy optyczne pomagają mapować zniszczenia, oceniać szkody i skutecznie kierować orientować akce ratunkowe, a wszystko to za pomocą kilku kliknięć myszą.

W kontekstach humanitarnych dane EO umożliwiają decydentom przydzielanie zasobów tam, gdzie są one najbardziej potrzebne. Na przykład podczas powodzi mapy powodziowe pomagają zidentyfikować odizolowane społeczności i zaplanować trasy ratunkowe. W strefach konfliktu obserwacja Ziemi może pomóc w monitorowaniu przemieszczania się ludności, wykrywaniu uszkodzeń infrastruktury, optymalizacji logistyki w korytarzach humanitarnych i monitorowaniu dostarczania pomocy, zwłaszcza gdy informacje w terenie są ograniczone lub sprzeczne.

W połączeniu z innymi źródłami informacji — czujnikami naziemnymi, modelami, wspólnymi danymi, a nawet postami w mediach społecznościowych — EO może pomóc stworzyć wielowymiarowy obraz kryzysu i opracować symulacje, które wspierają predykcyjne i proaktywne podejmowanie decyzji.

W Europie reprezentatywnym przykładem tych możliwości jest Usługa zarządzania sytuacjami awaryjnymi Copernicus (CEMS). Działając 24 godziny na dobę, siedem dni w tygodniu, może dostarczać otwarte dane geoprzestrzenne i szybkie analizy, aby wspierać władze i organizacje humanitarne na całym świecie, od etapu gotowości po etap odbudowy po kryzysie.

Demokratyzacja danych EO — napędzana przez otwarte programy satelitów Sentinel i Landsat oraz rozwój komercyjnych konstelacji, takich jak Planet, ICEYE i Maxar — znacznie obniżyła koszty i zwiększyła dostępność. Jednocześnie przetwarzanie w chmurze, sztuczna inteligencja i platformy cyfrowe przełamują bariery techniczne, umożliwiając coraz większej liczbie użytkowników przekształcanie złożonych danych w przydatne informacje.

Dla wielu organizacji, zwłaszcza w mniej rozwiniętych technologicznie krajach, rozwój ten stanowi okazję do przezwyciężenia ograniczeń związanych z infrastrukturą i zdolnościami technicznymi. Wyzwaniem nie jest już pozyskiwanie danych, ale przekształcanie ich w praktyczną wiedzę i wspieranie ich integracji z politykami władz oraz reagowaniem kryzysowym.

Ponieważ świat staje w obliczu coraz częstszych i intensywniejszych sytuacji kryzysowych, obserwacja Ziemi staje się kamieniem węgielnym globalnej odporności. Inwestowanie w jej coraz szersze wykorzystanie przez instytucje jest niezbędne, aby uwolnić jej pełny potencjał.

Dane OT to nie tylko piksele z kosmosu: to oczy ludzkości, która patrzy na siebie i są niezbędnym rozwiązaniem do szybszego, sprawiedliwszego i bardziej świadomego reagowania na kryzysy, które definiują naszą epokę.

Autor: António Araújo

Ten artykuł został wcześniej opublikowany na stronie Tek Notícias.